TỐC ĐỘ CỦA NIỀM TIN

Tùng Nguyễn

Thật ra, tôi cũng chưa biết đến quyển sách này trước đây vì từ xưa đến giờ tôi không chú ý nhiều đến loại sách Self-Help. Thật tình mà nói nếu ai đó hỏi “sau khi đọc xong bạn đã thấy được sức mạnh của 4 yếu tố cốt lỗi và 13 hành vi trong các mối quan hệ con người – gia đình, tổ chức, thương trường và xã hội hay chưa?. Câu trả lời của tôi là chưa. Như tác giả Stephen M. R. Covey có nói “khi bạn thật sự đối mặt với tình huống chiến trường, khi bạn thật sự cần đến những cốt lõi và hành vi này trong bối cảnh tổ chức, thị trường, xã hội của riêng mình, thì bạn mới thấy được sức mạnh tổng hợp của nó đến tốc độ, chi phí và niềm tin”. Tuy nhiên, để chia sẻ và khuyến khích người khác đọc, thì tôi sẽ nói những điều này.

Sách “Tốc độ của niềm tin” giải quyết một thách thức quan trọng trong các mối quan hệ con người, đó là mối quan hệ với chính bản thân và giữa các cá nhân trong xã hội. Nó đặt ra những câu hỏi quan trọng về cách chúng ta đánh giá bản thân, lòng tin của chúng ta vào bản thân và các mối quan hệ xã hội. Trước giờ, chúng ta cứ nghĩ niềm tin là một cái gì đó trừu tượng, mơ hồ, nhưng không nó rất thực và có thể nắm bắt được. Nó là động lực kinh tế, nâng cao hiệu suất kinh doanh giúp con người đạt được sự tiến bộ và tạo ra sự kết nối mạnh mẽ hơn trong các mối quan hệ. Chúng ta có tin vào bản thân mình hay không? Tại sao mình lại không tin tưởng người khác? Cuốn sách sẽ cho chúng ta câu trả lời rất thực tế vì nó không phải là những lý tưởng cao xa mà dựa trên lập luận cụ thể, đơn giản và thực tiễn. Các tình huống đa dạng được trình bày, từ các vấn đề cá nhân, gia đình, doanh nghiệp và xã hội mở ra các cơ hội để ta nắm bắt sâu sắc hơn về các khía cạnh của niềm tin. Điều này giúp chúng ta thấy rõ hơn rằng niềm tin đang có tác động đến mọi ngõ ngách trong cuộc sống.

Quan trọng hơn hết, đây không phải là quyển sách thực dụng, nó không dạy hay hướng dẫn chúng ta những chiêu trò để khiến người khác có thể tin tưởng mình theo bất cứ cách nào. Nó là những ý tưởng mang tính phổ quát để tự chúng ta soi chiếu cho chính bản thân mình. Khi nào chúng ta cần nhìn ra cửa sổ, khi nào chúng ta cần nhìn vào gương. Cuối cùng, bạn có thể cảm nhận sâu sắc vì sao niềm tin lại trở thành tiêu chuẩn quan trọng của lãnh đạo trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hiện nay.

Sau khi đọc sách, có ba điều mà tôi muốn áp dụng ngay:

1. Niềm tin làm cho mọi thứ tốt hơn bằng cách tăng tốc độ và giảm chi phí. 

        Sẽ không có bất kỳ quyển sách nào có thể thay đổi nhận thức và hành vi của chúng ta hay bất cứ ai trong ngày một ngày hai. Sách “Tốc độ niềm tin” cũng vậy. Nó đơn giản mở ra cho chúng ta những suy nghĩ, nguyên lý làm chỉ dẫn nền tảng cho hành động. Niềm tin được lượng hóa, hữu hình và có mối quan hệ tương quan đến tốc độ và chi phí. Giá trị kinh tế của niềm tin được tính toán thông qua hai khái niệm mới mẻ “thuế niềm tin” và “cổ tức niềm tin”. Với cách tiếp cận này, chúng ta dễ dàng áp dụng ngay vào mối quan hệ gia đình và tổ chức.  

2. Cải thiện hành vi của bản thân để gia tăng niềm tin trong các mối quan hệ: Thể hiện qua hành vi trung tính.

        Để xây dựng lòng tin trong các mối quan hệ, chúng ta cần phải cư xử một cách đáng tin cậy. Theo tác giả Stephen M. R. Covey, thể hiện trung tính dựa trên hai yếu tố: “ghi nhận công lao của người khác, và nói về người vắng mặt như thể họ đang có mặt”. Ghi nhận đóng góp của người khác thể hiện thông qua hình ảnh ẩn dụ “cửa sổ và tấm gương”. Khi đội nhóm đạt được thành công, chúng ta hướng ánh nhìn ra cửa sổ để tôn vinh đóng góp của tất cả mọi người. Tuy nhiên, khi đội nhóm gặp thất bại, chúng ta quay về tấm gương để nhìn nhận và chấp nhận trách nhiệm cá nhân cho sai sót. Cách chúng ta nói hoặc không nói về người vắng mặt sẽ có những hiệu ứng niềm tin đến những người đang có mặt. Niềm tin có thể được xây dựng, hoặc củng cố nhưng cũng có thể bị phá hủy nhanh chóng.    

3. Niềm tin có thể được khôi phục thông qua việc mở rộng “niềm tin sáng suốt”, được hiểu là sự tin tưởng dựa trên sự cân bằng của hai yếu tố: khuynh hướng tin tưởng và phân tích, hoặc bằng cách cải thiện và tăng cường tính nhiệm cá nhân.

Khi niềm tin bị mất, nhiều người thường nghĩ rằng nó sẽ mất mãi mãi. Tuy nhiên, thực tế là niềm tin có thể được khôi phục. Việc lấy lại niềm tin và thậm chí củng cố nó đòi hỏi sự nỗ lực, cam kết, và việc mở rộng niềm tin sáng suốt. Sự tin tưởng đúng mực (điểm hoàn hảo) sẽ nằm ở giữa sự hoài nghi (nghi ngờ) và sự tin tưởng quá mức (cả tin). Hơn nữa, khi niềm tin của chúng ta tan vỡ, cũng là lúc chúng ta nhìn lại bản tính và năng lực của chính bản thân mình. Nỗ lực của chúng ta dù có đến đâu chăng nữa, cũng sẽ có những tác động theo chiều hướng tích cực đối với người khác.

Sách “Tốc độ của niềm tin” được tác giả trình bày rất chi tiết về bản chất của niềm tin, một yếu tố mà ông gọi là “điều duy nhất làm thay đổi tất cả”. Trong mọi tình huống, không gì là có tốc độ cao hơn niềm tin. Tuy nhiên, trong thời đại công nghệ thông tin & trí truệ nhân tạo phát triển như vũ bão, tốc độ (hay giá trị) của niềm tin có thay đổi hay không? Ví dụ, cách đây 10-15 năm, chúng ta phải mất nhiều năm để có thể xây dựng thương hiệu dựa trên nguyên tắc của “sự uy tín” nhưng ngày nay nhờ phương tiện truyền thông kỹ thuật số và Internet (ví dụ mạng xã hội,…) chúng ta có thể “gia tốc” niềm tin và nhiều trường hợp chỉ mất vài tháng.