KHỞI NGHIỆP TINH GỌN

Tùng Nguyễn

 Tôi chưa từng khởi nghiệp nên tôi cũng không dám khuyến khích, gợi ý hay đưa ra các lời khuyên về chủ đề này. Tuy nhiên, đối với tôi, khi làm cứ bất điều gì thì tôi luôn cần một cách tiếp cận có tính hệ thống, một phương pháp khoa học, một mô hình “đủ tốt” để thực hiện. Tôi cho rằng khởi nghiệp cũng vậy. Gần đây, làn sóng các công ty khởi nghiệp về lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo Tạo sinh (Generative AI) đã chuyển đổi nhiều ngành nghề, chẳng hạn như game, robotics, truyền thông, giải trí, dịch vụ tài chính, ngân hàng, chăm sóc sức khỏe, y tế,…Tôi nghĩ đây là cơ hội vàng mà Việt Nam phải nắm bắt ở cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần này vì rất lâu nó mới xảy ra một lần. Đây là cũng là cơ hội để các bạn trẻ Việt nam khẳng định mình ở tầm vóc quốc tế. Theo các chuyên gia, Việt Nam gần đây có một làn sóng khởi nghiệp vô cùng mạnh mẽ, tuy nhiên, tỷ lệ khởi nghiệp thành công chỉ nằm ở con số khá khiêm tốn 3-5%. Đây là có thể là dấu hiệu cho thấy những người sáng lập đâu đó cần nhìn lại cách tiếp cận để xây dựng công ty khởi nghiệp thành công và bền vững.

 Khởi nghiệp là một công việc rất khó khăn, đòi hỏi năng lực, sự kiên trì, bền bỉ và thường phải trả một cái giá rất đắt vì chẳng có bài học tốt nào mà không có cái giá của nó. Chỉ là nó đắt ở mức nào thôi. Vậy có phương pháp nào để học mà ít hoặc hạn chế cái giá phải trả hay không? Tôi tin là có. Nếu bạn thật sự quan tâm đến khởi nghiệp và/hoặc đang khởi sự một công ty riêng; bạn hứng thú với việc phát triển sản phẩm một cách nhanh chóng và kiểm thử;  bạn là nhà sáng lập, quản lý hay nhân viên của các công ty công nghệ thì bạn có thể xem qua phương pháp mà Eric Ries giới thiệu trong quyển “Khởi nghiệp tinh gọn” (The Lean Startup). Bằng cách tiếp cận khoa học, cuốn sách này có thể xem như là một chỉ dẫn, giáo trình khởi nghiệp, cung cấp mô hình và giải pháp cho việc sáng tạo và quản lý quy trình kinh doanh của các doanh nghiệp. Trong ngành công nghệ phần mềm, cũng có một phương pháp khoa học tương tự gọi là “Phát triển phần mềm tinh gọn” (Lean Software Development). Đây là phương pháp phát triển nhanh gọn, đòi hỏi nhà phát triển làm việc sát xao với nhu cầu của khách hàng, không giống với quy trình phát triển sản phẩm cổ điển kéo dài cả năm trời với những giả định về nhu cầu và vấn đề của khách hàng, mô hình này giảm thiểu sự lãng phí thời gian và nguồn lực bằng cách phát triển sản phẩm liên tục và cải tiến dần. Nó dựa tên nguyên tắc suy nghĩ lớn, hành động nhỏ, thất bại nhanh chóng, và học ngay tức thì. “Tinh gọn” để hiệu quả, bền vững trong mọi việc dù lớn hay nhỏ.

 Cuốn sách này được chia thành 3 phần chính: “Tầm nhìn”, “Lèo lái” và “Tăng tốc”. Tôi nghĩ mỗi một phần chính là các giai đoạn phát triển của không chỉ công ty khởi nghiệp mà bất kỳ công ty nào. Vì thế ở mỗi giai đoạn, tôi xin phép bàn về một điều tôi tâm đắt.

Ở phần “tầm nhìn”, tôi thích nhất khái niệm “học hỏi có kiểm chứng (validated learning)”. Vì sao? Thay vì giành quá nhiều thời gian, công sức cho việc lập kế hoạch và nghiên cứu phát triển sản phẩm, những người khởi nghiệp gần như chấp nhận một sự thật rằng, những gì họ có trong ngày đầu tiên là một loạt các giả thuyết chưa được kiểm chứng, mà chỉ đơn thuần là những phỏng đoán. Vậy cái họ cần là kiểm định những phỏng đoán này nhanh và ít tốn kém nhất có thể. Trong ngữ cảnh này, “học hỏi có kiểm chứng” mô tả việc sử dụng phương pháp khoa học để nghiên cứu và kiểm chứng các giả định, ý tưởng và chiến lược trong quá trình phát triển sản phẩm hoặc dịch vụ. Thông qua việc tạo ra các thử nghiệm, thu thập dữ liệu và phân tích kết quả giúp họ xác định những gì tạo ra giá trị và những gì không, từ đó giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa chiến lược phát triển sản phẩm và dịch vụ. Không những thế, việc học hỏi có kiểm chứng giúp các nhà khởi nghiệp hiểu rõ hơn về nhu cầu của thị trường, giảm thiểu lãng phí và tăng cơ hội thành công.

Ở phần “lèo lái”, tôi chú ý đến khái niệm đo lường, cụ thể là thước đo khả thi và thước đo ảo. Theo tác giả, việc đo lường là một phần quan trọng để đánh giá hiệu quả của các hoạt động và chiến lược tổ chức. Đo lường giúp các công ty khởi nghiệp hiểu rõ hơn về cách mà sản phẩm hoặc dịch vụ của họ đang hoạt động trong thị trường, từ đó họ có thể điều chỉnh và cải thiện chiến lược của mình và tối ưu hóa hiệu suất để đạt được sự thành công. Trong các dự án phần mềm mà tôi đã và đang thực hiện đều xem xét việc đánh giá và lựa chọn các chỉ số đo lường “sức khỏe” của dự án một cách rất nghiêm ngặt và thận trọng. Vì nếu không, chúng ta sẽ rất khó nắm bắt được tình hình thực tế của dự án cũng như có những phản ứng, điều chỉnh, hoặc thay đổi kịp thời nhằm hạn chế chi phí phát sinh nhiều nhất có thể, đảm bảo chất lượng cũng như tiến độ dự án. Nói như vậy để tôi tự nhắc mình rằng đâu là thước đo khả thi, đâu là thước đo ảo.  

Ở phần “tăng tốc”, tôi xem xét việc xây dựng tổ chức thích nghi tốt vì nó là quá trình tạo ra một môi trường linh động trong doanh nghiệp, giúp tổ chức dễ dàng thích nghi với những thay đổi, học hỏi từ các trải nghiệm, và nhanh chóng thích ứng với môi trường kinh doanh đang biến đổi. Hơn nữa, trong một thời đại biến động khôn lường, thì thích nghi có vẻ là một yếu tố tạo ra tính bền vững cho tổ chức vì nó có thể tự động điều chỉnh quy trình và kết quả phù hợp với điều kiện hiện tại của tổ chức. Tôi nghĩ các công ty khởi nghiệp có độ linh hoạt cao, thích nghi tốt hơn các doanh nghiệp khác vì nó có quy mô nhỏ hơn, liên tục thay đổi hướng đi.

Ở bìa sau của cuốn sách, câu cuối cùng có ghi “bây giờ, đã đến lúc chúng ta phải tư duy một cách TINH GỌN!”. Nó là cái gì? Tuy duy như thế nào mới gọi là “tinh gọn”.