Năng lực lãnh đạo (Làm sếp)

NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO (LÀM SẾP)

Tùng Nguyễn

Tôi nghĩ khái niệm này đã được rất nhiều tác giả, học giả bàn luận với nhiều góc nhìn khác nhau, cũng như có một sự chuyển hóa sâu sắc giữa lãnh đạo thế kỷ 20 và lãnh đạo thế kỷ 21 (Chính Bắc, tác giả Bill Geogre). Với góc nhìn cổ điển, lãnh đạo là người có khả năng ảnh hưởng, chi phối, điều hành tổ chức. Với góc nhìn chiến lược, lãnh đạo là người có khả năng hoạch định, xây dựng và triển khai chiến lược để định hướng, phát triển tổ chức. Với góc nhìn dân chủ, lãnh đạo sẽ kêu gọi sự tham gia của các thành viên khác trong tổ chức khi ra các quyết định. Với góc nhìn phát triển con người, lãnh đạo là quá trình phát triển bản thân và xây dựng đội ngũ. Với góc nhìn tự chủ, lãnh đạo sẽ tìm lại bản thân mình, nâng cao khả năng tự nhận thức, nâng cao trí tuệ, kết nối người khác bằng lòng trắc ẩn lẫn sự đồng cảm (Nhấn Nút Tái Tạo, Hành trình tìm lại linh hồn cho Microsoft và định hình tương lại tốt đẹp hơn cho mọi người, tác giả Satya Nadella). Với góc nhìn văn hoá, lãnh đạo sẽ xây dựng nền văn hoá tổ chức theo đuổi các chuẩn mực, giá trị và hiểu biết chung và có thể còn nhiều góc nhìn khác.

Vậy làm lãnh đạo là làm gì? Đối với tôi, việc không ngừng quan sát thực tiễn (kinh tế, chính trị, xã hội) để biết, để hiểu, để nhận thức, rồi từ đó biết mình cần hướng đến hay sử dụng góc nhìn nào cho tổ chức tại mỗi thời điểm. Tôi làm điều này vì cho rằng tổ chức luôn phải đối mặt với thử thách, khó khăn cũng như cơ hội, đặc biệt trong bối cảnh xã hội ngày nay. Ví dụ, Năm 2013, Yahoo đang vật lộn với nhiều khó khăn, nhằm xoay chuyển tình thế, Marrissa Mayer chuyển hướng chiến lược tập trung mảng di động. Satya Nadella hồi sinh Microsoft bằng cách thay đổi văn hóa từ bên trong. Phạm Nhật Vượng hướng đến nâng cao trí tuệ người Việt thông qua thương hiệu đẳng cấp thế giới, “nếu vì kiếm tiền, ban lãnh đạo Vingroup không dại gì lao vào một lĩnh vực khó như sản xuất ôtô. Vingroup quyết định làm VinFast vì lòng yêu nước, không hề có toan tính. Khi chúng ta đã thành đạt thì phải có trách nhiệm đóng góp cho đất nước, xây dựng một thương hiệu công nghệ cao, đẳng cấp và có sức ảnh hưởng trên thị trường quốc tế”. Theo tác giả Giản Tư Trung, sự phân định giữa cai trị và quản trị “chính là bản chất sâu xa của quản trị, của lãnh đạo, của kinh doanh” (Sổ tay doanh trí của học viện quản lý PACE, 11/2019). Cai trị là dùng quyền lực, bắt người khác làm theo, dựa trên sự vô minh, tăm tối. Quản trị là dùng năng lực, khiến người khác tự nguyện làm theo, dựa trên khoa học và khai phóng.

Đối với tôi, chân dung nhà lãnh đạo

Người có tầm nhìn, viễn kiến để hoạch định chiến lược và kết tạo đội ngũ (Đúng Việc, tác giả Giản Tư Trung).
Người có thể kết nối người khác bằng lòng trắc ẩn lẫn sự đồng cảm (Nhấn Nút Tái Tạo, Hành trình tìm lại linh hồn cho Microsoft và định hình tương lại tốt đẹp hơn cho mọi người, tác giả Satya Nadella).
Người hướng tới hành trình khám phá “la bàn nội tâm” để dẫn dắt bản thân (Chính Bắc, Lãnh đạo đích thực, tác giả Bill George).
Cuối cùng, nhà lãnh đạo là người chịu trách nhiệm phục vụ tổ chức và đội ngũ của mình. “Nó không liên quan đến đặc quyền. Nó không mang lại quyền lực. Nó thúc đẩy trách nhiệm” (Những năm tháng của tôi ở General Motors, tác giả Affred P. Sloan).

Tôi nghĩ để làm được những điều ở trên cần nỗ lực rất lớn, hình thành các thói quen trong cuộc sống hằng ngày và công việc. Hãy để câu nói của Samuel Smiles làm động lực “những người quyết tâm đi tìm một con đường cho mình, sẽ luôn tìm được đủ cơ hội, và nếu những cơ hội không nằm sẵn trong tay, họ sẽ tạo ra chúng” (Tinh thần tự lực, những tấm gương về phẩm hạnh và lòng kiên trì).